Je weet het eigenlijk al. En dat is precies waarom het zo frustrerend is.
Juist omdat je ergens allang voelt wat je nodig hebt, alleen… er verandert niets, of in ieder geval niet genoeg om echt verschil te maken, en dat schuurt op een manier die je niet altijd goed kunt uitleggen aan anderen.
Want als iemand van buitenaf naar je kijkt, lijkt het misschien alsof je gewoon je ding doet, je redt het, je houdt alles draaiende, je bent bezig, maar van binnen weet je dat het anders ligt, dat je jezelf ergens onderweg een beetje kwijt bent geraakt, in kleine momenten waarop je voelt dat iets niet klopt en je er toch overheen stapt.
En dat is misschien nog wel het lastigste stuk. Dat je het ziet. Dat je het voelt. En dat je het toch niet verandert.
Je denkt dat het aan jezelf ligt
Op zo’n moment is de neiging groot om het bij jezelf te zoeken, om te denken dat je misschien niet streng genoeg bent voor jezelf, dat je meer discipline nodig hebt, dat je het gewoon beter moet toepassen, want je weet het tenslotte al, dus waarom dóe je het dan niet?
Alleen die gedachte helpt je niet verder. Sterker nog, die zet je juist verder vast. Want het probleem zit niet in dat jij het niet goed genoeg doet. Het probleem zit in hoe je probeert te veranderen.
Inzicht is niet hetzelfde als verandering
We hebben ergens geleerd dat als je iets begrijpt, dat je het dan ook kunt aanpassen, dat inzicht de sleutel is, dat als je eenmaal doorhebt wat er gebeurt, je het anders kunt doen, en op papier klopt dat ook, alleen in de praktijk werkt het vaak heel anders.
Je hoofd is snel. Die kan analyseren, verbanden leggen, conclusies trekken, en misschien herken je dat wel, dat je momenten hebt waarop alles ineens helder voelt, waarop je denkt: ja, zo zit het dus, en dat geeft een gevoel van grip.
Alleen dat gevoel van grip verdwijnt vaak weer zodra je in een situatie komt waarin het er echt toe doet. Want op dat moment neemt iets anders het over.
Je systeem kiest voor wat veilig voelt
Je gedrag wordt maar voor een klein deel gestuurd door wat je begrijpt. Een veel groter deel wordt gestuurd door wat voor jou veilig voelt, wat bekend is, wat je al vaker hebt gedaan, en dat zit niet in je hoofd, maar in je systeem. En dat systeem is er niet om jou tegen te werken. Dat systeem is er om jou veilig te houden.
Dus op het moment dat jij denkt: ik ga het anders doen, ik ga beter mijn grenzen bewaken, ik ga niet meer overal op inspringen, ik ga rust nemen als ik het nodig heb...komt dat systeem ertussen.
Niet omdat het je saboteert. Maar omdat het iets herkent wat het niet kent. En wat je niet kent, voelt onveilig. Zelfs als het beter voor je is.
Waarom je blijft doen wat je altijd deed
Dat is waarom je doorgaat terwijl je weet dat je moet stoppen. Waarom je ja zegt terwijl je nee voelt. Waarom je nog even dat ene ding doet terwijl je eigenlijk al moe bent. Niet omdat je het niet snapt. Maar omdat je systeem sneller reageert dan jij kunt bijsturen.
En dat gaat vaak zo automatisch dat je het pas doorhebt als het al gebeurd is. Achteraf. Als je denkt: zie je wel, daar ging het weer. En dat is het punt waarop veel mensen afhaken. Omdat ze denken dat ze falen. Terwijl ze eigenlijk tegen iets aanlopen wat ze nog niet meenemen in hun manier van veranderen.
Je probeert te veranderen op de verkeerde plek
Zolang jij blijft proberen om gedrag te veranderen vanuit alleen inzicht, blijf je tegen hetzelfde aanlopen. Je blijft begrijpen wat er gebeurt. Maar er verschuift weinig. Niet omdat je niet verder kunt. Maar omdat de ingang ergens anders ligt.
Niet in nog meer nadenken. Niet in nog meer analyseren. Maar in het moment waarop je systeem het overneemt.
Daar zit de echte beweging
Dat moment waarop je normaal gesproken doorgaat. Waarop je automatisch reageert. Waarop je iets voelt en er toch overheen stapt.
Want dat is waar verandering begint. Niet bij grote beslissingen. Maar bij kleine momenten. En hoe vaker je die momenten gaat herkennen, hoe minder automatisch ze worden. Hoe meer ruimte er ontstaat. En hoe makkelijker het wordt om iets anders te doen.
Misschien zit je niet vast
Misschien zit je niet vast. Misschien ben je alleen aan het veranderen op een plek waar de verandering niet begint. En dat is geen probleem. Dat is informatie. Informatie die je iets laat zien wat je tot nu toe over het hoofd hebt gezien. En precies daar ligt de verschuiving. Niet in nog meer weten. Maar in anders kijken naar wat je al weet.